Một thiết bị có thể dùng ít điện hơn không? Một công đoạn sản xuất có thể bớt thao tác hơn không? Làm sao để kết quả trong phòng thí nghiệm trở thành sản phẩm có thể ứng dụng? Nhân Ngày hội đổi mới sáng tạo quốc gia 01/10, cùng nhìn lại hành trình từ những câu hỏi như thế đến các giải pháp có ích trong đời sống.
Với người học và người làm nghiên cứu ở Trường Đại học Bách khoa, ĐHQG-HCM, ý tưởng có thể xuất hiện ngay trong một giờ thực hành, khi làm đồ án hoặc khi quan sát một thiết bị chưa hoạt động như mong muốn. Có khi, điểm khởi đầu chỉ là một bất tiện nhỏ mà người sử dụng gặp hằng ngày — và một người quyết định tìm cách giải quyết.
Từ ý tưởng đến một giải pháp dùng được là cả quá trình. Bản thiết kế cần được kiểm tra, mô hình cần được chạy thử, kết quả cần được đo đạc và đối chiếu. Một phương án trông hợp lý trên giấy có thể phải thay đổi khi đưa vào thực tế. Chính những lần điều chỉnh ấy giúp người làm hiểu rõ hơn bài toán mình đang theo đuổi.
Vì vậy, một đồ án hay một đề tài sẽ có thêm cơ hội phát triển khi người thực hiện sớm gặp người có nhu cầu sử dụng. Thiết bị sẽ được đặt ở đâu? Ai vận hành? Chi phí có phù hợp? Người dùng cần tính năng nào nhất? Những câu trả lời cụ thể có thể giúp nhóm nghiên cứu nhận ra điều cần làm tiếp theo, hoặc mạnh dạn bỏ đi một tính năng chưa thực sự cần thiết.
Đại học là nơi có thể dành không gian cho quá trình thử và sửa đó. Một câu hỏi khác với số đông, một cách tiếp cận chưa quen hay một thử nghiệm chưa thành công đều có thể mở ra hướng tìm hiểu mới. Điều quan trọng là biết vì sao kết quả chưa đạt, ghi nhận trung thực và tiếp tục kiểm chứng. Khi được trao đổi cởi mở với thầy cô, bạn học và đồng nghiệp, một ý tưởng ban đầu còn mơ hồ có thể dần trở nên rõ ràng hơn.
Những sân chơi như Bách Khoa Innovation gợi mở thêm một bước đi cho ý tưởng: trình bày để người khác hiểu, lắng nghe phản biện và tìm cơ hội hợp tác. Với sinh viên, đây cũng là dịp nhìn đồ án của mình từ góc độ người dùng, bên cạnh yêu cầu kỹ thuật và điểm số.
Cựu sinh viên, chuyên gia và doanh nghiệp có thể góp phần rút ngắn khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và thực tế. Một bài toán từ nhà máy, một góp ý về cách vận hành hay một cơ hội thử nghiệm tại doanh nghiệp đều giúp nhóm nghiên cứu có thêm dữ liệu để hoàn thiện giải pháp. Khi các nhóm thuộc nhiều chuyên ngành cùng tham gia, bài toán cũng được nhìn đầy đủ hơn, từ thiết kế, điều khiển, phần mềm đến chi phí và khả năng triển khai.
Không phải ý tưởng nào cũng cần trở thành một công ty khởi nghiệp. Một quy trình bớt lãng phí, một công cụ giúp đồng nghiệp làm việc thuận tiện hơn hay một thiết bị dễ sử dụng hơn đã có giá trị riêng. Khi được chia sẻ và phát triển tiếp, những cải tiến ấy có thể hữu ích với nhiều người hơn người tạo ra chúng ban đầu.
Ngày 01/10 là một dịp để mở thêm những cuộc trao đổi như vậy. Bạn đang có một ý tưởng còn dang dở, một kết quả cần thử nghiệm hay một vấn đề chưa tìm được lời giải? Hãy mang nó đến buổi thảo luận với nhóm nghiên cứu, lớp học hoặc đối tác của mình. Một cuộc trò chuyện cụ thể có thể là bước tiếp theo để ý tưởng bắt đầu được sử dụng.
Cùng Bách khoa nuôi dưỡng ý tưởng, làm chủ công nghệ, kiến tạo giá trị cho cộng đồng!
